Durma-Frenleme

Durma-Frenleme Nedir?

Bir çok sürücü durma ve fren yapma kurallarına uymadığı için kaza yapmaktadır. Durma ve frenlemeye ilişkin bilgiler, güvenli yolculuklar için yanı başımızda olmalıdır.

Durma, bir aracın fren sistemi kullanılarak hızının sıfırlanmasıdır. Trafikte, yer ve konum değiştirmek için hareket haline geçmek, ne kadar sık yapılan bir eylemse, durmakta bu hareketi sona erdirmek için o sıklıkla başvurulan bir eylemdir.

Durma gereksinmesi, başlayan bir yolculuğu bitirmek, için ya da hareket halindeyken güvenlik gerekçesiyle ortaya çıkar. Bu; beklenmedik bir cismin, aracın önümüze çıkması ya da trafikte seyir halindeyken trafik kural ve işaretlerine uymak nedeniyle olabilir.

Diğer bazı durumlarda ise, diğer yol kullanıcıların (yaya-sürücü-yolcu) davranışları nedeniyle de `durmak´ kaçınılmaz ve ertelenmez bir sonuç olabilir. İşte tüm bu nedenlerle, `aracınızı durdurmak´ zorunda kalabilirsiniz. Durma eyleminde, hangi algılama-karar verme ve hareket etme süreçlerinden geçildiğini biraz sonra konuşacağız.

Araçlardaki "güvenli bir fren sisteminden" beklenenler şunlar olabilir: )

Taşıtı mümkün olan en kısa mesafede durdurabilmeli: Aracınızın fren sistemi, verilen komuta uygun olarak çalışmalı ve hareketi sonlandırabilmeli. Burada söz konusu olan, aynı hızda iki ayrı aracı kıyaslayıp, daha kısa mesafede durabileni güvenli ilan etmek değildir. Gelişen teknolojiler, aynı yol ve lastik şartlarında ve aynı hızda, frenleme mesafesini kısaltan dikkate doğar bir avantaj yaratamamışlardır. Öyleyse belirtilen, aracın fren sisteminin o şartlar altında kendisinden teknik olarak beklenen performansı sergileyebilmesidir. Ancak bu şartlar altında, "güvenli fren sistemi"nden söz etmek olasıdır

Taşıtı uygun bir ivmeyle (ivme yerine başka bir kelime olabilir mi?) yavaşlatmalı: Kullanılmakta olan fren sistemlerinin temel işlevi, istenen bir ivme seviyesi ile aracı kaydırmadan, yavaşlatarak durdurmaktır. Bu değerler hafif araçlar (binek araçları) için minumum 5.8 m/sn², ağır taşıtlar için 4.5 m/sn²´dir.

Park durumunda taşıtı sabitlemelidir: Bir taşıttaki ikinci fren sistemi, el freni olarak bilinen park freni sistemidir. Park freni bir taşıtı yaklaşık %16 eğimli yolda tutabilmelidir.

Frenlemeye İlişkin Önemli Bilgiler

Bilindiği gibi, ayak ve el frenleri mekanik olup, kural olarak arka tekerler üzerinde etkilidir. Yolculuk öncesinde ya da yolculuk sırasında, aracınızdaki fren donanımıyla ilgili şu hususlara dikkat etmek yararlı olacaktır:

Fren yağının seviyesi normal olmalıdır. Fren yağı tüketilen bir şey değildir. Bir azalma olması, herhangi bir arıza olduğu anlamına gelir.

Fren çubukları yüksek basınca dayanıklı olmalı ve sert bir fren yapıldığında kırılmamalıdır.

Frenin basma noktası fazla düşük olmamalıdır. Eğer fren pedalına, döşemeye doğru yarıdan fazla basabiliyorsan, fren tatminkar değil demektir.

Pedalın seviyesi, kuvvetli bastığın halde daha aşağı gitmemelidir. Eğer yavaş yavaş aşağı doğru gidiyorsa, sistem bir yerlerden yağ kaçırıyor demektir.

Fren pedalında yaylanma hissedilmemelidir. Eğer, pedal basma noktasında yaylanıyorsa, büyük olasılıkla fren sistemine hava girmiş demektir.

Fren lambaları çalışır durumda olmalıdır. Yaptığınız frenleme hareketinden, arkada sizi izleyen sürücüleri haberlendiren ilk şey fren lambalarıdır. Bunların çalışmamasının, ne tür olumsuz sonuçlar yaratacağını düşününüz.

El freni çalışır durumda olmalıdır. Yokuş bir yerde, arabayı hareketsiz durdurabilmeli ya da el freni çekiliyken arabanın hareket etmesini engelleyebilmelidir.

Frenlerin tekerler üzerindeki etkisi eşit olmalıdır. Aksi takdirde, sert bir fren kaymaya neden olabilir.

Hava sıcaklığı sıfırın altında olduğu zaman, emin olmak için frenleri düşük bir hızda (Örneğin 30 km/saat) denemek gerekir. Ayrıca, araba yeni yıkanmış ve hemen ardından parka çekilmişse, balata ya da kampana üzerinde rutubet ya da buzlanma olabileceğini düşünerek, frene deneme için bir kaç kez basılmalıdır.

Fren denemesinin üç amacı bulunmaktadır:

Frenlerin tuttuğunu kontrol etmek,

Fren mesafesini kontrol etmek,

Frenlemede aracın yana çekmediğini kontrol etmek.

Fren denemesi yaparken arkada araba bulunmamasına özen gösterilmelidir.

 Durma Mesafesi

Durma mesafesi ya da "emniyetli durma mesafesi", bir aracın ve sürücüsünün, önünde beklenmedik bir gelişme olduğunda, durma için gerekli olan mesafe olarak tanımlanır.

Bu mesafe, iki temel parçadan meydana gelir. Bunlar; (1) Reaksiyon Mesafesi ve (2) Frenleme Mesafesidir. Bu iki mesafenin toplamı "durma mesafesini" verir.

Reaksiyon mesafesi, durmayı gerektirecek bir tehlikenin görülmesi, algılanması ve frene basılması anına kadar geçen sürede kat edilen yola karşılık gelir. Reaksiyon mesafesi genel olarak üç şarta bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Bunlar:

- Hız

- Sürücünün fiziki ve ruhsal durumu

- Sürücünün konsantrasyonudur.

Elbette, saydıklarımız içinde en önemlisi `hız´dır. Hız tek başına, reaksiyon süresinde alınacak mesafeyi etkilediği gibi, sürücünün durumu ve konsantrasyonunun getirebileceği kısıtları da daha da olumsuzlaştırır.

Diğer yandan frenleme mesafesini de etkileyen faktörler bulunmaktadır

Bunlar ;

- Hız

- Yolun eğimi,

- Yolun yüzeyi,

- Lastiklerin durumu gibi faktörlerdir.

Frenleme mesafesi, bu faktörlere bağlı olarak ifade edilmektedir. Hiç şüphesiz, yine en önemli faktör "hız"dır. Çünkü, hızın ikiye katlanması frenleme mesafesini tam dört kat artıracaktır. Bunları da, ileride daha ayrıntılı konuşacağız. Diğer yandan, araç çeşitleri (binek aracı-ağır taşıt) ve yükleme biçimlerinin de frenlemeyi etkilediği doğrudur.

 Reaksiyon Mesafesini Etkileyen Faktörler

Hız, sürücünün ruhsal ve fiziksel durumu ile konsantrasyonu ne ölçüde hızlı reaksiyon gösterebileceğimizi belirler. Haydi birlikte reaksiyon mesafemizi inceleyelim.

Günün hangi saatinde araç kullanırken kendinizi daha uyanık ve dikkatli hissediyorsunuz?

Reaksiyon Mesafesini etkileyen faktörleri, şimdi sırasıyla konuşalım.

Reaksiyon mesafesini etkileyen üç faktör vardır. Bunlar ;

Taşıtın hızı

Sürücünün yaşı

Trafiğe konsantrasyonudur

Hız: Basit bir hesaplamayla hızın etkisini anlatalım. Ortalama reaksiyon süresi 1 saniye olarak alındığında, bu sürede kat edeceğiniz mesafe, hızınız 36 km/saat ise 10 metre, 72 km/saat ise 20 metre olur. Ayrıca, artan hızlarda sürücülerin algılama yeteneklerinde azalmalar olduğu ve hızın ayrıca reaksiyon sürelerini de artırdığını söyleyebiliriz

Sürücünün fiziki ve ruhsal durumu: Sürücünün; yaşı, yorgunluğu ve alkol vb. madde kullanıp kullanmamış olması reaksiyon süresini etkileyecektir. Sanıldığının aksine, gençlerin çok erken reaksiyon vermesi buna karşılık yaşlıların geç kalması bütünüyle doğru değildir. Çoğu kez, reaksiyon trafikte deneyim ile ilgilidir. Bir şeyin görülmesi ne kadar önemliyse, onun tehlike olarak algılanması ve durmaya karar verilmesi de en az onun kadar önemlidir. İşte özellikle bu ikinci kısımda, deneyimli sürücülerin (35-55 Yaş) daha kısa sürede algılama yaptıkları bir gerçektir. Durum ne olursa olsun, bu sürenin 1 saniyeden kısa olması düşünülmemelidir. Yaşlılık, yorgunluk ve alkol kullanımı gibi nedenlerle bu süre artmaktadır. Bütün bu süre artışları, mesafe artışlarına neden olacaktır.

 

Konsantrasyon: Sürücünün yola, yol çevresine ve trafik durumuna konsantre olması, reaksiyon süresini etkileyecektir. Az önce, sürücünün durumuna bağlı olarak belirtilen durumlar, elbette konsantrasyonu da olumlu ya da olumsuz etkileyecektir. Burada yeni olarak belirtilecek konu, yol ve çevresinin etkisidir. Çok ışıklı ya da tersine aydınlatmasız bir ortam sürücüyü görüş ve algılamada yanılgılara düşürecektir. Karar verme süresinin uzaması, benzer şekilde, reaksiyon mesafesini uzatacaktır.

 

Fren Mesafesini Etkileyen Faktörler -1

"Frenleme mesafesi", aracın frenleme sırasında aldığı yola karşılık gelmektedir. Bu mesafeyi de etkileyen faktörler vardır.

Fren mesafesinin uzunluğu, aracın seyir anındaki hızına, yolun yüzeyine, yolun eğimine, fren ve lastiklerin durumuna göre değişir. Elbette, fren yapma biçiminizin de etkisi söz konusudur. Bunun etkisi, direkt hesaplamaya alınabilecek bir etki değildir.

Ancak, hepimiz biliyoruz ki, pedala pompalayarak basma ya da gaz pedalından ayağı çekip, sonradan frene basılması mesafeyi etkileyecektir. Ancak bütün bunlar imkanınız olduğunda başvurabileceğiniz güvenli önerilerdir.

Fren mesafenizi, en fazla etkileyen faktör, kuşkusuz "hızınızdır". Şimdi açıklayacağım üzere, bu etki çoğumuzun tahminlerinin de üzerindedir. Hızınız 35 km/saat´den, 70 km/saat´e çıkardığınızda, yani ikiye katladığınızda, fren mesafeniz önceki hızdaki mesafeye göre tam dört kat artacaktır.

Hızınızı 35 km/saatten, 105 km/saate çıkardığınızda, yani üçe katladığınızda, durma mesafesi bu kez, inanamayacaksınız, tam dokuz misli artar.

 Fren Mesafesini Etkileyen Faktörler-2

Yol yüzeyi durma mesafesini etkilemektedir. Lastiklerinizle, yol yüzeyi arasında iyi bir tutuşun sağlanması önemlidir. Örnek verecek olursak, kaymak asfalt diye belirttiğimiz "asfalt beton" kaplamalı yollarda fren mesafesi, bizim kara yollarımız da daha sık karşılaştığımız mıcırları üzerinde görülen-pürüzlü yüzeye sahip, "sathi kaplama" yollardaki fren mesafesinden daha kısadır. Farkında mısınız, sürüş kolaylığı, konfor her zaman lehimize sonuç vermiyor. Daha farklı yerlerde de konuştuk, belki de konuşacağız, yol yüzeyinde su birikmesi, buz ya da kar olması yine fren mesafesini uzatan faktörlerdir..

Be Sociable, Share!
Bu yazı Genel kategorisine gönderilmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın